ฉนวนใยหินคืออะไร ต่างจากแร่ใยหิน (แอสเบสตอส) ยังไง

ฉนวนใยหินคืออะไร ต่างจากแร่ใยหิน (แอสเบสตอส) ยังไง

รู้จักวัสดุก่อนเลือกใช้ในงานก่อสร้าง

สวัสดีครับ วันนี้มาพูดถึง "ฉนวนใยหิน" วัสดุที่หลายคนเห็นชื่อแล้วสะดุด เพราะไปนึกถึงแอสเบสตอสที่เป็นข่าวเรื่องอันตรายต่อสุขภาพ ทั้งที่จริงแล้วเป็นคนละวัสดุกันเลยครับ บทความนี้จะอธิบายว่าฉนวนใยหินคืออะไร มีคุณสมบัติยังไง ใช้ตรงไหน และต่างจากแร่ใยหินตรงไหน

 

ฉนวนใยหินคืออะไร

ฉนวนใยหิน (Rock Wool หรือ Stone Wool) คือฉนวนที่ผลิตจากหินภูเขาไฟจำพวกหินบะซอลต์ นำมาหลอมด้วยความร้อนสูงแล้วปั่นออกมาเป็นเส้นใยละเอียด ก่อนขึ้นรูปเป็นแผ่นหรือม้วนตามความหนาแน่นที่ต้องการ

เส้นใยที่พันกันไปมาจะเกิดช่องอากาศเล็ก ๆ จำนวนมากอยู่ภายใน ซึ่งเป็นที่มาของคุณสมบัติหลักสองอย่าง คือกันความร้อน และดูดซับพลังงานเสียงที่วิ่งผ่านเข้าไปในโพรง

 

ฉนวนใยหิน ไม่ใช่ แร่ใยหิน (แอสเบสตอส)

เรื่องนี้สำคัญและสับสนกันบ่อยที่สุดครับ ชื่อไทยคล้ายกันมาก แต่เป็นคนละวัสดุ

แร่ใยหิน (Asbestos) เป็นแร่ธรรมชาติในกลุ่มซิลิเกต ที่ขุดขึ้นมาจากพื้นดินโดยตรง เส้นใยแตกตัวเป็นฝุ่นละเอียดมากและเป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจ จึงถูกจำกัดและควบคุมการใช้งานในหลายประเทศรวมถึงไทย

ฉนวนใยหิน (Rock Wool) เป็นวัสดุที่ผลิตขึ้นจากการหลอมหินในโรงงาน ไม่ใช่แร่ธรรมชาติชนิดเดียวกัน และไม่ใช่แอสเบสตอส

เวลาสั่งของหรือเขียนสเปก แนะนำให้ระบุให้ชัดว่าเป็น "ฉนวนใยหิน Rock Wool" หรือ "Stone Wool" เพื่อไม่ให้เข้าใจผิดกันในหน้างานครับ ส่วนเรื่องการติดตั้ง ถึงจะไม่ใช่แอสเบสตอส แต่เส้นใยก็ยังทำให้ระคายเคืองผิวและทางเดินหายใจได้ ช่างควรใส่ถุงมือ แว่นตา และหน้ากากตามปกติ

 

คุณสมบัติเด่นของฉนวนใยหิน

• ไม่ลามไฟ — เป็นวัสดุจากหิน จึงทนความร้อนได้สูงกว่าฉนวนทั่วไปมาก

• กันความร้อน — ช่องอากาศในเส้นใยช่วยชะลอการส่งผ่านความร้อนเข้าสู่ตัวอาคาร

• ดูดซับเสียงในโพรง — ช่วยลดเสียงที่วิ่งผ่านช่องว่างในผนังหรือเหนือฝ้า

• ความหนาแน่นให้เลือกหลายระดับ — เลือกได้ตามงาน ตั้งแต่งานฝ้าทั่วไปจนถึงงานที่ต้องทนอุณหภูมิสูง

 

ตัวอย่างสเปกฉนวนใยหินที่มีในตลาด

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น นี่คือสเปกของ SCG Stone Wool รุ่น TMA ซึ่งเป็นฉนวนใยหินที่ใช้กันทั่วไปในงานก่อสร้างบ้านเรา

คุณสมบัติ	TMA40	TMA60	TMA80	TMA100
ความหนาแน่น (กก./ม.³)	40	60	80	100
ความหนา (มม.)	50, 75, 100	50, 75, 100	50, 75, 100	50, 75, 100
ขนาด (มม.)	400×1200 600×1200	400×1200 600×1200	400×1200 600×1200	600×1200
อุณหภูมิใช้งานสูงสุด	350 °C	450 °C	650 °C	650 °C
ค่าการนำความร้อนที่ 20 °C (W/mK)	0.035	0.035	0.034	0.033
สภาพการเผาไหม้	Class A (มาตรฐาน AS 1530.1)

ค่าการนำความร้อนยิ่งต่ำ ยิ่งกันความร้อนได้ดี

 

ค่าความต้านทานความร้อน (Thermal Resistance)

ค่านี้บอกว่าฉนวนต้านทานความร้อนได้มากแค่ไหน ยิ่งตัวเลขสูงยิ่งดี และจะเพิ่มขึ้นตามความหนาที่เลือกใช้ครับ

ความหนา (มม.)	TMA40	TMA60	TMA80	TMA100
50	1.4	1.4	1.4	1.5
75	2.1	2.1	2.2	2.2
100	2.8	2.8	2.9	3.0

 

เลือกความหนาแน่นเท่าไหร่ดี

จากตารางจะเห็นว่าความหนาแน่นที่ต่างกัน มีผลชัดที่สุดกับ "อุณหภูมิใช้งานสูงสุด" มากกว่าค่ากันความร้อน เพราะค่าการนำความร้อนของทั้งสี่รุ่นต่างกันเพียงเล็กน้อย

แปลง่าย ๆ คือ ถ้างานเป็นฝ้าเพดานหรือผนังทั่วไปที่ไม่ได้เจอความร้อนสูงเป็นพิเศษ รุ่นความหนาแน่นต่ำก็เพียงพอ แล้วไปเพิ่ม "ความหนา" แทนจะได้ผลกับการกันความร้อนมากกว่า แต่ถ้าเป็นงานที่อยู่ใกล้แหล่งความร้อนสูง เช่น ห้องเครื่อง งานหุ้มท่อ หรือจุดที่ต้องการทนไฟเป็นพิเศษ ค่อยขยับไปรุ่นความหนาแน่นสูงครับ

 

ฉนวนใยหินใช้ตรงไหนได้บ้าง

• ใต้หลังคาและเหนือฝ้าเพดาน — ลดความร้อนที่แผ่ลงมาจากหลังคาเข้าสู่พื้นที่ใช้งาน

• ในโพรงผนังเบา — วางไว้ในช่องว่างระหว่างโครงคร่าว ช่วยทั้งกันความร้อนและดูดซับเสียงในโพรง

• งานหุ้มท่อและงานระบบ — จุดที่มีอุณหภูมิสูงและต้องการวัสดุที่ไม่ลามไฟ

• ห้องเครื่องและพื้นที่ที่ต้องการทนไฟ — เลือกรุ่นความหนาแน่นสูงที่รองรับอุณหภูมิใช้งานได้มากกว่า

 

ฉนวนใยหิน กับ แผ่นอะคูสติก คนละหน้าที่กัน

จุดที่ต้องเข้าใจให้ตรงกันก่อนตัดสินใจซื้อครับ

ฉนวนใยหิน อยู่ "ข้างใน" โครงสร้าง มองไม่เห็นจากภายนอก ช่วยลดเสียงที่ทะลุผ่านผนังหรือฝ้าได้ก็จริง แต่ต้องทำงานร่วมกับมวลของผนัง การแยกโครงคร่าว และการปิดรอยรั่วให้สนิท ถึงจะได้ผลจริง ใส่ฉนวนอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าห้องจะกันเสียงได้

แผ่นอะคูสติก อยู่ที่ "ผิวหน้า" ของผนังหรือฝ้า ทำหน้าที่ลดเสียงก้องและเสียงสะท้อนภายในห้องเดียวกัน ให้เสียงพูดคุยฟังชัดขึ้น ไม่อู้อี้

พูดสั้น ๆ คือ ฉนวนช่วยเรื่องเสียงข้ามห้อง ส่วนแผ่นอะคูสติกช่วยเรื่องเสียงในห้อง งานที่ต้องการทั้งสองอย่าง ก็ใช้ร่วมกันได้ครับ ดูตัวเลือก แผ่นอะคูสติก ของเรา หรืออ่านเพิ่มว่า พื้นที่แบบไหนที่ขาดไม่ได้สำหรับฝ้าอะคูสติก

 

คำถามที่พบบ่อย

Q: ฉนวนใยหินคือแอสเบสตอสหรือเปล่า?
A: ไม่ใช่ครับ แอสเบสตอสเป็นแร่ธรรมชาติที่ขุดขึ้นมาใช้โดยตรงและถูกควบคุมการใช้งาน ส่วนฉนวนใยหินเป็นวัสดุที่ผลิตจากการหลอมหินในโรงงาน เป็นคนละวัสดุกัน แค่ชื่อภาษาไทยคล้ายกันจนสับสน

 

Q: ฉนวนใยหินกับฉนวนใยแก้ว เลือกอันไหนดี?
A: ใยหินมีความหนาแน่นสูงกว่าและทนอุณหภูมิได้สูงกว่า จึงเหมาะกับงานที่ต้องการทนไฟหรืออยู่ใกล้แหล่งความร้อน ส่วนใยแก้วน้ำหนักเบากว่าและติดตั้งง่ายกว่า เหมาะกับงานฝ้าและผนังทั่วไป เลือกตามเงื่อนไขหน้างานได้เลยครับ

 

Q: ใส่ฉนวนใยหินแล้วห้องจะหายก้องไหม?
A: ไม่หายครับ เสียงก้องเกิดจากเสียงสะท้อนไปมาบนพื้นผิวแข็งภายในห้อง ซึ่งต้องแก้ที่ผิวหน้าด้วยวัสดุดูดซับเสียงอย่างแผ่นอะคูสติก ส่วนฉนวนที่ซ่อนอยู่ในผนังหรือเหนือฝ้าจะช่วยเรื่องเสียงที่ทะลุระหว่างห้องมากกว่า